Het magazine dat kinderen benadert met een open geest

Veggie burgers, seitan,… Welke vleesvervanger is gezond?

Welke vleesvervanger is gezond?

Vleesvervangers spelen een belangrijke rol bij de groeiende groep flexitariërs. Steeds meer mensen lassen per week één of meerdere keren een dagje vegetarisch in en kiezen dan voor een maaltijd op basis van bijvoorbeeld peulvruchten, tofu, tempé of seitan. Of voor een kant-en-klare vleesvervanger, zoals een vegetarische burger, groenteburger, vegetarisch gehakt of falafel. Keus genoeg, maar hoe gezond zijn die vleesvervangers eigenlijk? We zetten even enkele gezonde opties, die ook favoriet zijn bij kinderen, op een rijtje en leggen meteen even uit wat er mis is met ongefermenteerde soja.

Tofu, tempé en seitan versus nieuwe vleesvervangers

Vleesvervangers die qua textuur, smaak en/of vorm doen denken aan vlees, verlagen vaak de drempel voor nieuwkomers die minder vlees willen eten. We onderscheiden twee soorten:

  1. Traditionele vleesvervangers zoals tofu, tempé en seitan. Dit zijn weinig bewerkte producten, die al eeuwenlang bestaan.
  2. Nieuwe vleesvervangers: dat zijn meer bewerkte producten zoals vegetarische burgers, worsten (op basis van soja of lupine) en gehakt. Vaak gaat het hier om kant-en-klaarproducten.
  • Tofu en tempé zijn gemaakt van soja. Tofu is gestremde sojamelk, tempé bestaat uit hele, gefermenteerde sojabonen.
  • Seitan bestaat uit tarwegluten en wordt gekookt in een (vegetarische) bouillon of water.
  • Kant-en-klare vleesvervangers kunnen soja als hoofdingrediënt hebben, granen, zaden en/of noten, lupine of kikkererwten.
  • Quorn wordt gemaakt van de schimmel Fusarium graminearum.
  • Sommige vleesvervangers hebben magere zuivel als belangrijkste ingrediënt.

Ongefermenteerde soja (-) versus gefermenteerde soja (+)

Veel vegetariërs zien soja als supervoedsel, omdat ze rijk zijn aan eiwitten en veel goede voedingsstoffen bevatten. Het is echter niet voor niets dat in de Japanse keuken soja vrijwel alleen gefermenteerd gegeten wordt. Bij fermentatie zorgen bacteriën, schimmels of gisten voor het omzetten van stoffen in een product, waardoor de zuurgraad, smaak, geur of het uiterlijk verandert. Gefermenteerde soja producten zoals tempeh, miso, natto en tamari zijn beter verteerbaar en hebben niet meer de negatieve eigenschappen van ongefermenteerde sojabonen. In ongefermenteerde soja zit namelijk fytinezuur: een antinutriënt. Dit zijn licht toxische en slecht verteerbare stoffen die een plant aanmaakt om zich te beschermen tegen ‘plagen en vraat’. Wanneer soja, zaden en bonen ontspruiten, weken of fermenteren, breken deze fytinezuren voor een groot deel af, waardoor de opname van belangrijke mineralen zoals magnesium en zink, weer mogelijk wordt. In ongefermenteerde soja zitten verschillende slecht verteerbare stoffen, zoals lectinen, saponinen, oxalaten, oligosachariden en fytinezuur. De meeste vleesvervangers zijn op basis van ongefermenteerde soja, evenals tofu, tahoe.

Verschillende vleesvervangers tofu, tempé, seitan
Verschillende vleesvervangers tofu, tempé, seitan

Plantaardige vleesvervanger op basis van kikkererwten: falafel

Falafel, waarvan de basis kikkererwten(meel) is, schijnt bedacht te zijn door Kopten in Egypte om als vleesvervanger te dienen in de vastentijd. Peulvruchten (waar ook bruine en witte bonen, kapucijners, borlotti, limabonen, kidneybonen, sojabonen en linzen onder vallen) zijn door hun hoge eiwit-, vitamine-, vezel en ijzergehalte een goede plantaardige vleesvervanger. Kikker-erwten zijn één van de meest eiwitrijke peulvruchten en rijk aan vezels, B-vitamines, ijzer, zink, koper, fosfor en mangaan en bovendien een bron van gezonde koolhydraten. Uiteraard kun je kikkererwten ook tot hummus of in curry’s verwerken. Bio-Kikkererwtenmeel van Doves Farm Foods is via Amanvida verkrijgbaar.

Seitan, dé veggie eiwitkampioen

Seitan is een geheel andere soort vleesvervanger dan tofu en tempeh. Het is niet gemaakt op basis van sojabonen, maar op basis van tarwemeel en water. Door het deeg steeds uit te spoelen met een speciale techniek blijft het tarwe-eiwit over, oftewel de gluten. Deze glutenmassa wordt vervolgens gekookt in water of groentebouillon, tot er een sponzige structuur ontstaat met een – afhankelijk van wel of geen bouillon – hartige smaak. Bijzonder aan seitan is dat het een eiwitgehalte heeft van maar liefst 20-25% en ALLE 22 aminozuren bevat die het menselijke lichaam nodig heeft. Seitan ontstond meer dan 1000 jaar geleden bij de Zenboeddhisten in Japan en China, die vlees noch vis eten. Hun plantaardige proteïne haalden ze uit tarwe en spelt, die ze zelf teelden. Bertyn maakt nu nog steeds authentieke seitan met oergranen zoals Oberkulmer Rotkorn spelt and Manitoba tarwe. De sojasaus die zij gebruiken is een traditionele sojasaus die 15 maanden rijpt in eiken vaten, volgens een 500 jaar oud recept van Yoshio Aoki. Door haar hoge gehalte aan eiwitten en lage gehalte aan calorieën is deze seitan ook ideaal voor sporters. Meer info over seitan

Daniëlla Sloots

Share on facebook
Facebook
Share on google
Google+
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on pinterest
Pinterest
Previous
Next

Reageren op dit artikel..

Ja, ik meld me aan voor de gratis nieuwsbrief

Elke maand versturen wij een nieuwsbrief vol blogartikelen, tips en nieuws over vernieuwende zienswijzen.